Perguruan Melayu Wanita Brunei Pra-Merdeka: Kajian Perkembangan dan Perubahan

Haji Awang Asbol bin Haji Mail, Hajah Roziana binti Haji Mahmud

Abstract


RESUME: Profesion perguruan mempunyai peranan penting dalam pembangunan sesebuah negara. Artikel ini – dengan mengguna-pakai pendekatan kualitatif, kaedah sejarah, dan sorotan literatur, termasuk temubual didalamnya – membicarakan perkembangan dan perubahan Perguruan Melayu Wanita pra-merdeka di Negara Brunei Darussalam dalam tempoh 1914 hingga 1983. Institusi perguruan bermula dengan perguruan tidak terlatih dengan pendidikan tidak formal. Kemunculan Residen British telah mempengaruhi institusi perguruan dengan penubuhan Sekolah Melayu pada tahun 1914. Sejak itu perguruan Melayu mula mengalami perubahan apabila bilangan pelajar wanita dan sekolah semakin bertambah, yang menyebabkan tenaga guru amat diperlukan. Hanya setelah tahun 1950-an, barulah institusi perguruan Melayu mula berkembang seiring dengan penubuhan Maktab Perguruan Melayu Brunei dan juga pemikiran ibu bapa yang lebih terbuka kepada anak-anak perempuan untuk bersekolah dan menceburi dalam bidang perguruan. Selain daripada itu, dorongan kerajaan dalam mempergiatkan peluang pekerjaan menjadi penyebab kepada penyertaan wanita dalam bidang perguruan bagi menabur bakti kepada bangsa dan negara. Perubahan ini drastik terus berlaku sehingga tahun 1983, apabila kaum wanita mendominasi bidang perguruan Brunei berbanding kaum lelaki. 

KATA KUNCI: Institusi Perguruan Melayu; Wanita Brunei; Perubahan Sosial dan Politik. 

ABSTRACT: “The Malay Teachers Institution for Brunei Women in the Pre-Independence: Review on Developments and Changes”. The teaching profession plays an important role in the development of a country. This article – using a qualitative approach, historical method, and literature review, including interviews in it – talks about development and change the Malaya Teachers Institution in the pre-independence for Women in Brunei Darussalam in 1914 to 1983. The period begins with education institutions are not trained with informal education. The emergence of the British Resident has affected education institutions with the establishment of the Malay School in 1914. Since then the Malays Teacher Institution began to change when the number of female students and schools are growing, which causes much-needed the teachers. Only after 1950s, then the Malay education institutions began to grow in tandem with the establishment of the Brunei Malay Teachers College and also thought parents were more open to girls to go to school and get into the teaching profession. Apart from that, the government's encouragement in intensifying employment opportunities is the reason for the participation of women in the field of teaching to spread devotion to the nation and country. This drastic change continued until 1983, when women dominated the field of Brunei education over men.

KEY WORD: Malay Teachers Institution; Brunei Women; Social and Political Changes.

  

About the Authors: Prof. Madya Dr. Haji Awang Asbol bin Haji Mail ialah Pensyarah di Akademi Pengajian Brunei UBD (Universiti Brunei Darussalam), Jalan Tungku Link, Gadong BE1410, Negara Brunei Darussalam. Dr. Hajah Roziana binti Haji Mahmud ialah Graduan Jabatan Pengajian Sejarah dan Antarabangsa, Fakulti Sastera dan Sains Sosial UBD. Bagi urusan sebarang akademik, Penulis boleh dihubungi secara terus melalui alamat emel di: asbol.mail@ubd.edu.bn dan dianza_1701@hotmail.com

Suggested Citation: Mail, Haji Awang Asbol bin Haji & Hajah Roziana binti Haji Mahmud. (2020). “Perguruan Melayu Wanita Brunei Pra-Merdeka: Kajian Perkembangan dan Perubahan” in SOSIOHUMANIKA: Jurnal Pendidikan Sains Sosial dan Kemanusiaan, Volume 13(2), November, pp.93-112. Bandung and Banda Aceh, Indonesia: Minda Masagi Press owned by ASPENSI and FISIP UNSYIAH, with ISSN 1979-0112 (print) and ISSN 2622-6855 (online).

Article Timeline: Accepted (August 31, 2020); Revised (September 16, 2020); and Published (November 30, 2020).  


Keywords


Institusi Perguruan Melayu; Wanita Brunei; Perubahan Sosial dan Politik

Full Text:

PDF

References


Adanan, Dayang Yus Sa’bariah Haji. (1994). “Sumbangan Orang Sarawak dalam Pendidikan Awal di Negara Brunei Darussalam: Satu Tinjauan Awal” dalam PUSAKA, Bilangan 6. Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei.

Ahmad, Haji Zaini bin Haji. (2003). Brunei Merdeka: Sejarah dan Budaya Politik. Bandar Seri Begawan: De’Imas Printing and Trading Company.

Ahmad, Haji Zaini bin Haji. (2004). Pertumbuhan Nasionalisme di Brunei, 1939-1962. Bandar Seri Begawan: De’lmas Printing and Trading Company.

Annual Report on Brunei for the Year 1969. Bandar Brunei: Simon Marinus Buse.

Bakar, Awang Haji Mohsin bin Haji Abu. (2008a). Perguruan Melayu dan Inggris di Brunei, 1914-1983. Bandar Seri Begawan: Penerbit UBD [Universiti Brunei Darussalam].

Bakar, Awang Haji Mohsin bin Haji Abu. (2008b). “Perguruan Tradisi dalam Sejarah Pendidikan: Suatu Tinjauan Awal” dalam Jurnal Darussalam, Bilangan 10. Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei.

Bakar, Haji Tassim bin Haji Abu. (2013). “Pendidikan dari Balai di Kampong Ayer ke Sekolah Moden di Darat, 1906-1941: Kajian Sejarah Pendidikan di Negara Brunei Darussalam” dalam SUSURGALUR: Jurnal Kajian Sejarah & Pendidikan Sejarah, Volume 1(2), September, ms.113-124.

“BRO/80.7/58: Appointment of Che Halimah binti Bungsu as Trained Teachers”. Dokumen Tidak Diterbitkan. Wujud dan tersedia pada Penulis.

“BRO/756/57: Application of Hafisah binti Haji Mohamad as Religious Teacher”. Dokumen Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“Brunei Education Department of 1957”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

Chuchu, Haji Mohammad Noor bin. (1990). “The Development of Education in Brunei Darussalam” in Jurnal Pendidikan, Bil.1, Thn.1. Bandar Seri Begawan: Jabatan Perkembangan Kurikulum.

Damit, Awang Haji Mohammad Yusop bin Haji Awang, Haji Awang Asbol bin Haji Mail & Ampuan Haji IBrahim bin Ampuan Haji Tengah. (2014). Evolusi dan Transformasi: Kecemerlangan 100 Tahun Pendidikan Negara Brunei Darussalam, 1914-2014. Bandar Seri Begawan: Kementerian Pendidikan Negara Brunei Darussalam.

“Discovering Brunei” dalam surat khabar New Nation, pada 2hb February 1974.

“Educational Statistics of Brunei Darussalam, 1978-1987”. Unpublihed Document, available and owned by the Authors.

Hidayati, Nuril & Ashfa Fikriyah. (2016). “Perempuan dan Politik, Antara Cita dan Fakta: Studi atas Peran Perempuan dalam Pembangunan di Brunei Darussalam” dalam REALITA, Vol.14, No.1 [Januari], ms.111-121.

Ibrahim, Muhd Yusof. (2000). Ilmu Sejarah: Falsafah, Pengertian, dan Kaedah. Kuala Lumpur: Dewan Bahasa dan Pustaka, cetakan kedua.

JP [Jabatan Pelajaran]. (t.th.). Laporan Tiga Tahun, 1964-1966. Bandar Seri Begawan: Penerbit Jabatan Pelajaran.

JPA [Jabatan Perkhidmatan Awam]. (2013). Kegemilangan Pentadbiran dan Perkhidmatan Awam Negara Brunei Darussalam. Bandar Seri Begawan: Jabatan Perkhidmatan Awam.

“Laporan Jabatan Pendidikan, 1968-1978”. Dokumen Tidak Diterbitkan, ada dan tersedia pada Penulis.

“Laporan Tahunan 1977”. Dokumen Tidak Diterbitkan, ada dan tersedia pada Penulis.

Mahmud, Hajah Roziana binti Haji. (2018). “Perguruan Wanita: Sejarah Awal Pembabitan dan Perkembangannya (1930-1985)” dalam Jurnal Darussalam, Bilangan 18, ms.107-122.

Mahmud, Hajah Roziana binti Haji. (2020). “Pendidikan Melayu Wanita Brunei, 1950-1985: Persekolahan Rendah dan Menengah” dalam SUSURGALUR: Jurnal Kajian Sejarah & Pendidikan Sejarah, Volume 8(1), March, ms.73-86. Bandung, Indonesia: Minda Masagi Press and UBD Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam, ISSN 2302-5808 (print) and ISSN 2684-7388 (online).

Mail, Haji Awang Asbol bin Haji. (2006). Sejarah Perkembangan Pendidikan di Brunei, 1950-1985. Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei.

Mail, Haji Awang Asbol bin Haji. (2020). “Pendidikan dan Dasar-dasar Pendidikan Negara Brunei Darussalam, 1914-1962: Satu Kajian Transformasi” dalam SUSURGALUR: Jurnal Kajian Sejarah & Pendidikan Sejarah, Volume 8(2), September, ms.119-136.

Mail, Haji Awang Asbol bin Haji & Andi Suwirta. (2018). “Pendidikan Tradisional di Negara Brunei Darussalam: Perspektif Sejarah” dalam ATIKAN: Jurnal Kajian Pendidikan, Volume 8(1), Juni, pp.11-26. Bandung, Indonesia: Minda Masagi Press, ISSN 2088-1290.

Najtama, Fikria. (2018). “Perkembangan Islam di Brunei” dalam TASAMUH: Jurnal Studi Islam, Vol.10, No.2 [September], ms.407-421.

Rahman, Fatchor. (2017). “Menimbang Sejarah sebagai Landasan Kajian Ilmiah: Sebuah Wacana Pemikiran dalam Metode Ilmiah” dalam EL-BANAT: Jurnal Pemikiran dan Pendidikan Islam, Vol.7, No.1 [Januari-Juni]. Wujud secara online pula di: https://core.ac.uk/download/pdf/228963063.pdf [dilayari di Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam: 2hb Mac 2019].

“Report on the State of Brunei for the Year 1917”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“Report on the State of Brunei for the Year 1919”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“Report on the State of Brunei for the Year 1932”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“Report on the State of Brunei for the Year 1934”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“Report on the State of Brunei for the Year 1935”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

Report on the State of Brunei for the Year 1916. Kuala Lumpur: t.p. [tiada penerbit].

Report on the State of Brunei for the Year 1922. Kuala Lumpur: t.p. [tiada penerbit].

Report on the State of Brunei for the Year 1923. Kuala Lumpur: t.p. [tiada penerbit].

Report on the State of Brunei for the Year 1925. Kuala Lumpur: t.p. [tiada penerbit].

Report on the State of Brunei for the Year 1926. Kuala Lumpur: t.p. [tiada penerbit].

Sjamsuddin, Helius. (2016). Metodologi Sejarah. Yogyakarta: Penerbit Ombak.

State of Brunei: Annual Report on the Social and Economic Progress of the People of Brunei for the Year 1936. Singapore: Government Printing Office.

“State of Brunei: Annual Report on Brunei for the Year 1941”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

State of Brunei: Annual Report on Brunei for the Year 1948. Kuala Lumpur: t.p. [tiada penerbit].

State of Brunei: Annual Report 1957. Sarawak: t.p. [tiada penerbit].

“State of Brunei: Annual Report on Brunei for the Year 1950”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“State of Brunei: Annual Report on Brunei for the Year 1952”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“State of Brunei: Annual Report 1953”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“State of Brunei: Annual Report 1955”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“State of Brunei: Annual Report 1957”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

“State of Brunei: Annual Report 1958”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

State of Brunei: Annual Report 1963. Kuala Belait: The Brunei Press.

State of Brunei: Annual Report 1967. Bandar Brunei: Simon Marinus Buse.

State of Brunei: Annual Report 1971. Bandar Brunei: Simon Marinus Buse.

Temubual dengan Hajah Kamsiah binti Dato Haji Yusof, Cikgu, di Kampong Mata-mata, Negara Brunei Darussalam, pada tarikh 12hb Mac 2012.

Temubual dengan Hajah Norani binti Haji Mohidin, Cikgu, di Kampong Bengkurong, Negara Brunei Darussalam, pada tarikh 28hb Mac 2017.

Temubual dengan Haji Abdul bin Ahmad, Cikgu, di Kampong Pengkalan Batu, Negara Brunei Darussalam, pada tarikh 18hb November 2016.

“Triennial Report for 1955 to 1957”. Arkib Tidak Diterbitkan, wujud dan tersedia pada Penulis.

Tuah, Haji Duraman bin. (1997). Pentadbiran Awam Brunei Darussalam di Period Naungan dan Pemerintahan Sendiri: Satu Kajian. Bandar Seri Begawan: Institut Perkhidmatan Awam.




DOI: https://doi.org/10.2121/sosiohumanika.v13i2.1384

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.

Lisensi Creative Commons

SOSIOHUMANIKA: Jurnal Pendidikan Sains Sosial dan Kemanusiaan is published by Minda Masagi Press. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Sharealike 4.0.

Stats Counter